Na antenie

RADIORANEK WT. ŚR.

Zgadywanki muzyczne na dobry początek dnia. Zaprasza Ewa Pasternak.
zobacz wszystkie

Radiowa Niedziela

Zapraszamy na Radiowe Niedziele

2011-03-07 14:04:53
W najbliższą niedzielę, 13 marca w ramach Radiowej Niedzieli odwiedzimy parafie: MB Królowej Korony Polskiej w Kopciach, Tomasza Biskupa z Willanowy w Jabłoniu, Podwyższenia Krzyża Św. w Opolu w Podedwórze.

Kopcie, Parafia MB Królowej Korony Polskiej


07-110 Grębków gm. Grębków, pow. Węgrów
Proboszcz: tel. (25) 793-50-24
Proboszcz: Ks. Andrzej Popławski.
Miejscowości należące do parafii: Kopcie (135), Chojeczno-Cesarze (80-2 km), Chojeczno Sybilaki (170-3 km), Gałki (265-2 km), Polków Daćbogi (85-6 km), Pobratymy (140-8 km), Proszew (240-2 km), Słuchocin (270- 7 km), Sucha Nowa i Sucha Stara (180-1 km), Wólka Proszewska (130-4 km).
Mieszkańców: 1 400.

Parafia MB Królowej Korony Polskiej w Kopciach. Pierwotny kościół drewniany z 1722 r., obecny murowany z lat 20. XX wieku. Miejscowości należące do parafii: Kopcie, Chojeczno-Cesarze, Chojeczno Sybilaki, Gałki, Polków Daćbogi, Pobratymy, Proszew, Słuchocin, Sucha Nowa, Sucha Stara, Wólka Proszewska.

Kopcie, parafia MB Królowej Korony Polskiej

Parafię w Kopciach nazwać można parafią uczonych. Jest z nią bowiem związanych kilku wybitnych naukowców XIX i XX wieku. Widać teren nad rzeką Kostrzyń sprzyja ćwiczeniom umysłowym.
Pierwszy drewniany kościół w Kopciach wybudował w 1722 roku sędzia liwski Wiktor Felicjan Cieszkowski, wykonując w ten sposób wolę swego ojca Krzysztofa. Możny ród Ciezkowskich herbu „Dołęga” władał od połowy XVII wieku pobliskim majątkiem Sucha. Sto lat później Cieszkowscy zgromadzili w swym ręku znaczne dobra ziemskie. Kasztelana liwskiego Ignacego Cieszkowskiego stać było na wzniesienie w 1743 roku okazałego dworu w Suchej.

Wieś Sucha to miejscowość w parafii Kopcie znana niemal w całej Polsce. Leży niemal dokładnie w środku trójkąta, którego wierzchołki wyznaczają trzy miasta: Mińsk Mazowiecki na zachodzie, Siedlce na wschodzie i Węgrów na północy. Położona jest malowniczo nad brzegiem rzeczki Kostrzyn, będącej dopływem Liwca, w bezpośrednim sąsiedztwie rozległego kompleksu stawów, w pobliżu pięknego lasu z unikatową modrzewiową aleją. To tutaj właśnie kazał wznieść swoją siedzibę kasztelan Cieszkowski. Barokowy parterowy budynek, z narożnymi alkierzami od frontu, przykryty był czapą wysokiego dachu, wyłożonego podlaskim gontem struganym. W roku 1843 dwór został wzbogacony klasycystycznym trzyarkadowym portykiem, z trójkątnym tympanonem, w którym wymalowano herb „Dołęga” Cieszkowskich. Niżej na fryzie widnieje łaciński napis: „Sub veteri tectu sed parentali”, co w polskim tłumaczeniu znaczy: „Pod starym dachem, lecz rodzicielskim”. W 1787 roku dwór ten uświetnił swymi odwiedzinami król Stanisław August Poniatowski. W 1814 roku urodził się tu August Cieszkowski, syn Pawła i Zofii z Kickich, późniejszy znany filozof, ekonomista i polityk. Jeden z czołowych przedstawicieli romantycznego nurtu polskiej filozofii narodowej - mesjanistycznej. August Cieszkowski żył do 1894 roku, a zasłużył się szczególnie dla Wielkopolski. Jako poseł do parlamentu pruskiego przez kilkanaście lat domagał się m. in. większych praw dla Polaków.

Dwór w Suchej jest przykładem zmiennych losów zabytków w naszym kraju. Przez całe lata służył ziemianom z rodu Cieszkowskich, bowiem nawet kuzyni Cieszkowskich z rodziny Dembińskich przybrali drugie nazwisko Cieszkowscy. Ostatnim właścicielem dworu przed reformą rolną w 1944 roku był Felicjan Dembiński Cieszkowski. Nowe porządki w Polsce po II wojnie światowej oznaczały nie tylko kres grupy społecznej dawnych właścicieli ziemskich, ale również w wielu wypadkach także kres ich siedzib. Po wojnie do dworu w Suchej wprowadzili się pracownicy PGR. Dwór służył swym dachem nie tylko ludziom, ale również ich dobytkowi żywemu, a nawet takim nieruchomościom jak traktor, który także parkował „sub veteri tectu sed parentali”. Niszczejący w zastraszającym tempie zabytek próbował ratować w latach 60. i 70. XX wieku znany filozof Władysław Tatarkiewicz. Niestety bezskutecznie. Zmianę losów dworu w Suchej przyniósł dopiero rok 1988. Wtedy to kompletnie zniszczoną budowlę nabyli Maria i Marek Kwiatkowscy, którzy rozpoczęli intensywną i gruntowną odbudowę zabytku. Obiekt otrzymał nowy dach, ze struganego wióru, w większości nową stolarkę okienną i drzwiową poza zachowanymi i odrestaurowanymi pięcioma oryginalnymi parami drzwi. Zachowano, gdzie to było możliwe, stare drewniane podłogi. Po kilku trudnych latach prowadzenia prac budowlano - restauratorskich udało się w końcu przywrócić dawny wygląd dworu zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Na obecne wyposażenie wnętrz składają się różnorodne meble z XIX wieku, obrazy (portrety szlacheckie oraz pejzaże malowane głównie przez Piotra F. Marczewskiego i Marka Kwiatkowskiego), akwarele, rysunki, drobne rzeźby i przedmioty sztuki użytkowej odtwarzające charakter i klimat polskiego dworu szlacheckiego. Po odrestaurowaniu i urządzeniu, 14 października 1993 roku, w 250 rocznicę istnienia dworu nastąpiło jego uroczyste ponowne „otwarcie” i nadano mu rangę obiektu muzealnego. Ówczesny dyrektor warszawskich Łazienek prof. Marek Kwiatkowski nie wyremontował jednak dworu wyłącznie dla siebie i swoich znajomych. Wręcz przeciwnie, dwór w Suchej może teraz obejrzeć każdy. Mało tego, modrzewiowy dwór jest ważną, ale nie jedyną atrakcją Suchej. W otoczeniu dworu zachował się ogród ze starym drzewostanem oraz od strony północej XIX - wieczny budynek dawnej oficyny, wykorzystywany dawniej jako leśniczówka. Na przyległym do dworu terenie, gdzie niegdyś znajdowały się zabudowania gospodarcze, został utworzony skansen drewnianego budownictwa zabytkowego, charakterystycznego dla regionu siedleckiego. Można tu obejrzeć m. in.: organistówkę z około połowy XIX wieku z Mokobód, Chałupy - jedną z około 1860 roku (gdzie między innymi miał ukrywać się ks. Stanisław Brzóska) z miejscowości Szaniawy Matysy, drugą z 1888 roku z Jagodnego, gdzie urządzona jest izba chłopska i komora z narzędziami pracy, dzwonnicę z końca XVIII wieku z Miedznej, plebanię z 1900 roku z Grębkowa, wiatrak holenderski z Ostrówka, który zachował dawny mechanizm, karczmę plebańską z około 1900 roku ze Skrzeszewa nad Bugiem, dworek miejski z około 1850 roku z Siedlec, stodołę z około 1900 roku z Płoskowa, maneż z końca XIX wieku z okolicy Ostrołęki, wikarówkę z 1840 roku z Garwolina, owczarnię i spichlerz z połowy XX wieku ze Zbuczyna, klasycystyczny dwór z 1825 roku z Rudzienka koło Kołbieli. Zespół uzupełnia drewniana kapliczka zaprojektowana przez Marka Kwiatkowskiego.

Dzięki inicjatywie prof. Kwiatkowskiego Sucha stała się niezwykle atrakcyjnym miejscem na wschodnim Mazowszu. Przybywają tutaj turyści nawet z odległych stron. Nie raz bywały tez ekipy filmowe wykorzystujące obiekty i ich otoczenie podczas kręcenia znanych obrazów. Warto też wiedzieć więcej o wspomnianych na początku uczonych związanych z parafią w Kopciach. Są to: August Cieszkowski urodzony w Suchej, próbujący ratować dwór w Suchej Władysław Tatarkiewicz oraz ten, który dwór uratował, czyli prof. Marek Kwiatkowski.

Grzegorz Welik


www.kopcie.pl


Jabłoń, Parafia Tomasza Biskupa z Willanowy

21-205 Jabłoń gm. Jabłoń, pow. Parczew.,
Proboszcz: tel. (83) 356-00-42, Prefekt: 356-01-99
Proboszcz: Ks. Robert Mączka.
Wikariusz: ks. Rafał Sobieszuk.
Miejscowości należące do parafii: Jabłoń wieś i kolonia (1248, 1-4 km), Kudry (128-2 km), Wantopol (106-4 km).
Mieszkańców: 1 480.

Jabłoń, parafia Tomasza Biskupa z Willanowy. Utworzona w 1919 r., wcześniej była tu cerkiew unicka, zamieniona w 1875 r. na prawosławną. Kościół murowany, wybudowany w l. 1909 – 1912. Miejscowości należące do parafii: Jabłoń wieś i kolonia, Kudry, Wantopol. 

Jabłoń - parafia Tomasza Biskupa z Willanowy

Legendarna jabłoń z podania o zbóju Sławoju to nie jedyne drzewo kojarzone z miejscowością Jabłoń. Nie legenda, a prawda historyczna kojarzy Jabłoń m. in. z topolami i jesionami oraz nowocześnie prowadzonymi sadami z XIX wieku.

Jabłoń to miejscowość położona mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Parczewem a Wisznicami. Jeśli chodzi o dzieje miejscowości i okolic oraz sławnych ludzi związanych z tymi miejscami, to można nimi obdzielić cały powiat, a jeszcze wystarczyłoby dla sąsiadów.

Siedzibą ludzką była Jabłoń co najmniej tysiąc lat temu. Świadczą o tym pozostałości dawnego grodziska lub nawet zamczyska, widoczne w miejscu obecnego cmentarza parafialnego. Pisane wzmianki o miejscowości pochodzą z XV wieku. Do tego okresu nawiązuje też najbardziej znana legenda o tym miejscu. W myśl podania, traktem przez wielki, ciągnący się od Parczewa las zwany Czarnym, podążał orszak króla Władysława Jagiełły i jego młodej żony Jadwigi. Na podróżnych napadł miejscowy zbój Sławój, który słynął z okrucieństwa i nabijanej krzemieniami maczugi wykonanej z drewna jabłoni. Napad się zbójowi nie powiódł. Powalony przez królewską ochronę omal nie stracił życia. Od niechybnej śmierci ocaliła go królowa, która zabroniła dobijania leżącego. Po tym incydencie napady na leśnym gościńcu ustały, a po wielu latach polujący w okolicach Parczewa król napotkał w leśnych ostępach starca klęczącego pod dorodną jabłonią. Starcem był niegdysiejszy złoczyńca Sławój, a jabłoń wyrosła z wetkniętej w ziemię okrwawionej maczugi, którą mordował swoje ofiary. Stąd nazwa miejscowości Jabłoń.

Już nie legendarna, ale najprawdziwsza krew nie raz wsiąkała w ziemię w okolicach Jabłonia. W tutejszym dworze odpoczywali okrwawieni powstańcy w 1863 roku. Tutaj sieczeni byli nahajkami podlascy unici. Tu walczyli i ginęli żołnierze września 1939 r. 28 i 29 września Jabłoń była bowiem miejscem krwawego starcia żołnierzy Podlaskiej Brygady Kawalerii działającej w ramach SGO „Polesie” generała Franciszka Kleeberga z Armią Czerwoną. Wśród poległych 29 września w walkach o Jabłoń Polaków był ppor. Bogdan Mościcki, bratanek prezydenta RP Ignacego Mościckiego. O krwawym schyłku września 1939 r. przypomina dziś mogiła na cmentarzu w Jabłoni. Od wielu lat nie ma w niej ciała ppor. Mościckiego, który obecnie spoczywa w rodzinnym grobowcu w Woli Gułowskiej.

Wojenne i powstańcze dzieje to jednak tylko wyjątek w wielowiekowej pokojowej egzystencji mieszkańców wsi i jej okolic. Była bowiem Jabłoń od czasów średniowiecza ośrodkiem dóbr ziemskich należących do najwybitniejszych rodów dawnej Rzeczpospolitej. Władali Jabłonią kniaziowie Połubińscy, Firlejowie, hrabiowie Scipionowie del Campo, Potoccy, Łubieńscy, Zamoyscy. Jednak sławę wzorowo prowadzonego majątku ziemskiego Jabłoń zawdzięcza przedstawicielowi mniej niż utytułowani magnaci znanego rodu, Piotrowi Strzyżowskiemu. Był on nie tylko dzielnym wojskowym, ale i znakomitym gospodarzem. W pierwszej połowie XIX w. doprowadził majątek nie tylko do rozkwitu gospodarczego, ale i niezwykłej urody. To właśnie za czasów Strzyżowskiego wyrosły w Jabłoni sady drzew owocowych i plantacje szkółkarskie roślin ozdobnych. Przeprowadzono meliorację pól i łąk, wybudowano nowoczesną gorzelnię, wprowadzono wzorowa hodowlę owiec i bydła. Efektem tych zmian była nie tylko pełna kiesa właściciela majątku, ale również szereg nagród na konkursach i wystawach rolniczych. Strzyżowski, dogadzając estetycznym gustom swojej żony Emmy z Potockich, założył w Jabłoni wspaniały park oraz wybudował klasycystyczny pałacyk.

Kolejną siedzibą właścicieli majątku był powstały w 1891 r. późnoklasycystyczny dwór projektu architekta Ksawerego de Makowo – Makowskiego. Jego urodę przyćmił wkrótce, bo na początku XX wieku neogotycki pałac zaprojektowany przez wiedeńskiego architekta Ferdinanda Fellnera. Pałac ten zaliczano na początku ubiegłego wieku do najpiękniejszych rezydencji na ziemiach polskich. Pałac, podobnie jak neogotycki kościół Jabłoń zawdzięcza hrabiemu Tomaszowi Zamoyskienu. Już nie tylko Jabłoń, ale kultura Polski i świata zawdzięcza Tomaszowi Zamoyskiemu syna Augusta. Jeden z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy urodził się właśnie w Jabłoni. W okresie dwudziestolecia międzywojennego August Zamoyski zajmował się nie tylko sztuką, ale również z powodzeniem gospodarzył w swym majątku.
Zapytać można, gdzie tu miejsce na wymienione na początku drzewa. Nie legendarną maczugę, a topole i jesiony. Topole z Jabłoni, wyhodowane w szkółkach założonych przez Piotra Strzyżowskiego trafiły do Warszawy. Wysadzono nimi w ostatniej ćwierci XIX w. Aleje Jerozolimskie. Jesiony z pałacowego parku miały natomiast ponury koniec. Wycięto je w czasie ostatniej wojny i wykorzystano do budowy skrzydeł hitlerowskich samolotów.

Grzegorz Welik

parafia-jablon@siedlce.opoka.org.pl



Opole - Podedwórze, Parafia Podwyższenia Krzyża Św.


21-222 Podedwórze gm. Podedwórze, pow. Parczew
Proboszcz: tel. (83) 379-50-19
Proboszcz: Ks. Kanonik Jan Liwak.
Miejscowości należące do parafii: Opole (245), Podedwórze (296), Antopol (123-6 km), Bojary (61-5 km), Grabówka (72-5 km), Hołowno (257,3-5 km), Kaniuki (31-7 km), Mosty Wieś i ZR (259,6-7 km), Niecielin (22-5 km), Piechy (95-4 km), Rusiły (243-1 km), Zahajki (57-10 km), Zaliszcze (164-5 km).
Mieszkańców: 1 894. Inne wyznania: 9.

Kościół drewniany wybudował i uposażył w 1634 r. Aleksander Ludwik Kopeć. Następny murowany p. w. Zwiastowania NMP w Podedwórzu, wybudowano w latach 1805-1811 kosztem Ignacego i Jana Szlubowskich, właścicieli Opola. Kościół ten w 1890 r. zamieniony został na cerkiew; rekoncyliowany w 1918 r., służy jako kaplica; styl barokowo-klasycystyczny. Obecny kościół parafialny murowany, wybudowany w 1910 r., staraniem ks. Ludwika Zaorskiego. Parafia wznowiona w 1919 r. Styl neogotycki. Miejscowości należące do parafii Opole, Podedwórze, Antopol, Bojary, Grabówka, Hołowno, Kaniuki, Mosty Wieś i ZR, Niecielin, Piechy, Rusiły, Zahajki, Zaliszcze.

Parafia Podwyższenia Krzyża Św. w Opolu Podedwórzu

Opole Podedwórze to wieś położona wśród rozlewisk rzeki Zielawy, na południe od Wisznic. Wieś to stara, którą ludzie zasiedlali już w średniowieczu. W Średniowieczu prawdopodobnie był tu gród i osada Opole. Przez Opole przechodził lokalny szlak komunikacyjny wzdłuż rzeczki Zielawa, jako odnoga głównego traktu handlowego, zwanego bużanskim. Sprzyjało to rozwojowi grodu jak i sprawnemu funkcjonowaniu w XI-XIII wieku centrum osadniczego. Od XVI wieku wieś była własnością kolejno Kopciów, Sierakowskich,  Szlubowskich, Zalewskich, Zabiełłów. Cerkiew stała tu prawdopodobnie już w XV wieku, skoro w 1511 roku została odnowiona przez Wasyla Kopcia. Przedstawiciel możnego rodu Kopciów, Aleksander Ludwik, erygował w 1634 roku parafię i wybudował drewniany kościół. Kościół  ten oddano na początku XIX wieku unitom, a katolikom służyła wzniesiona w latach 1805-1811 murowana świątynia. Koszt jej budowy pokryli ówcześni właściciela Opola Szlubowscy. Kościół ten został w 1890 roku zamieniony na prawosławną cerkiew, rekoncyliowany w 1918 roku, dziś służy jako kaplica. Obecny kościół parafialny ukończył już 100 lat.

Nieco skomplikowane były więc dzieje kościoła w Opolu Podedwórzu, tak jak skomplikowane były losy Podlasia. Ale dzięki tym komplikacjom mamy obecnie w Opolu co oglądać. Bo to po kolei:

- murowany, dawny kościół parafialny p.w. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, który został wzniesiony na miejscu wcześniejszego w latach 1805-11 z fundacji Józefa Szlubowskiego i jego synów Ignacego i Jana, prawdopodobnie wg projektu architektonicznego Piotra Aignera. Wyposażenie pochodzi głównie z XVIII i XIX wieku. Cmentarz kościelny otoczony jest nowszym ogrodzeniem przerwanym dzwonnicą – bramą na osi kościoła od południa. Znajduje się tu m.in. klasycystyczny nagrobek Józefa i Joanny Szlubowskich, wystawiony przez ich synów w 1807 r.
- murowana dzwonnica – brama pochodzi z tego samego okresu co kościół. W dolnej kondygnacji znajduje się brama przelotowa, obecnie zamurowana od południa. W górnej kondygnacji znajdują się cztery  arkadowe otwory. Od frontu na osi widnieje ryzalit zwieńczony przyczółkiem. Dzwonnica nakryta jest dachem namiotowym.
- przed kościołem, przy skrzyżowaniu dróg znajduje się murowana kapliczka z XVII w. Wewnątrz znajduje się rzeźba ludowa Chrystusa Frasobliwego, prawdopodobnie współczesna kapliczce, wielokrotnie przemalowywana.
- na plebani znajdują się resztki wyposażenia cerkwi z XVIII i XIX wieku.
- murowany, neogotycki kościół parafialny p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego został wzniesiony w latach 1911-14. W kościele znajduje się m. in. obraz św. Antoniego z Dzieciątkiem z XVII/XVIII w, monstrancja z polowy XVIII wieku, kielich z XVII wieku oraz ornaty z XVIII wieku.

Jednak parafia Opole Podedwórze to nie tylko historia zamknięta w murach świątyń i ich otoczeniu. To także raj dla wędkarzy. Mosty, Zahajki, Opole Podedwórze to miejscowości znane wędkarzom nie tylko z Lubelszczyzny, Podlasia i Mazowsza, ale także z całej Polski. Przyjeżdżają tu wędkarze nie tylko po to, by łowić piękne okazy ryb. Ale także by obcować ze wspaniałą przyrodą Opola Podedwórza i okolic.

Grzegorz Welik


Konferencje Kół Naukowych UPH

17 maja i 20 maja Koła Naukowe na Wydziale Nauk Ścisłych UPH organizują dwie interesujące konferencje więcej

V ogólnopolska Konferencja interdyscyplinarna WZI

20 maja Koło Naukowe Programistów GEEK wraz z Kołem Naukowym Studentów Matematyki GRAF przy UPH w Siedlcach organizują konferencję
zobacz wszystkie