Na antenie

RADIORANEK WT. ŚR.

Zgadywanki muzyczne na dobry początek dnia. Zaprasza Ewa Pasternak.
zobacz wszystkie

Radiowa Niedziela

Zapraszamy na Radiową Niedzielę

2012-04-30 11:31:15
W najbliższą niedzielę, 6 maja w ramach Radiowej Niedzieli odwiedzimy parafie: Św. Apostołów Piotra i Pawła w Okrzei, Św. Józefa w Siedlcach

Parafia Św. Apostołów Piotra i Pawła w Okrzei


Parafia Okrzeja to znakomite miejsce do poznawania historii Polski, regionu i naszych sławnych rodaków. Nie tylko Henryka Sienkiewicza, choć jest on najbardziej znaną osobą związaną z tą częścią Ziemi Łukowskiej. 

Dzieje Okrzei miały swą bogatą historię na długo przed tym, zanim 5 maja 1846 roku w pobliskiej Woli Okrzejskiej urodził się Henryk Sienkiewicz. W drugiej połowie XV wieku powstało tu miasto, założone przez właściciela miejscowości Macieja Grota. W tym samym roku, w którym lokowano miasto (1469) powstała też w Okrzei parafia pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła. Wybudowano wtedy drewniany kościół, który spłonął ponad 300 lat później, w 1776 roku. Tę dawną świątynię obejrzeć można na dawnym dokumencie przechowywanym w Archiwum Państwowym w Siedlcach. Jest tam XVII-wieczny plan centrum Okrzei, na którym narysowano kościół oraz otaczające go budynki i place.

Okrzejska świątynia przez lata pozostawała w rękach innowierców, jak wiele innych kościołów w Ziemi Łukowskiej. Obecny, murowany kościół w Okrzei zbudowano na początku ostatniej dekady XVIII wieku, gdy miejscowość należała do możnego rodu Cieciszowskich, którzy władali miejscowością po Samborzeckich i Ossolińskich. Z Cieciszowskimi skoligaceni byli Lelewelowie, stąd obecność w Okrzei znanego historyka, publicysty i patrioty Joachima Lelewela. Gdy na przełomie XVIII i XIX wieku przebywał on w dworach w Okrzei i Woli Okrzejskiej, zaczytywał się w zgromadzonych w dworskich bibliotekach książkach historycznych, co miało wpłynąć na wybór jego drogi życiowej.
Drugim wielkim Polakiem związanym z Okrzeją i Wolą Okrzejską, która należy do okrzejskiej parafii był Henryk Sienkiewicz. Wielki pisarz urodził się w dworze Cieciszowskich w Woli Okrzejskiej. Tutaj też spędził dzieciństwo. W kościele w Okrzei brali ślub rodzice przyszłego noblisty, a on sam został tu ochrzczony. Na cmentarzu w Okrzei spoczywa matka pisarza, a o jej wielkim synu przypomina kopiec wraz z pomnikiem, odsłoniętym 20 września 1980 roku.
Henryka Sienkiewicza, jego życie i twórczość upamiętnia też muzeum biograficzne. Mieści się ono w wyremontowanej oficynie dworskiej i gromadzi wszelkiego rodzaju pamiątki związane z osobą polskiego noblisty oraz bohaterami jego twórczości. Muzeum posiada bogaty zbiór fotografii rodzinnych pisarza, dzieła malarskie obrazujące zarówno postać Henryka Sienkiewicza, jak i bohaterów jego dzieł literackich. Znajdziemy też w Woli Okrzejskiej bogaty księgozbiór, który stanowią unikalne wydania powieści pisarza oraz tłumaczenia jego utworów na różne języki. O Sienkiewiczu i bohaterach jego powieści przypominają też elementy zdobiące kościół w Okrzei. Trudno tam nie zauważyć malowideł nawiązujących do scen z „Potopu”, czy „Quo vadis”.

Okrzeja i okolice nie raz były widownią wydarzeń ważnych w historii Polski i regionu. W Okrzei dwukrotnie przebywał naczelnik Tadeusz Kościuszko. Raz jako wódz powstania 6 października 1794 roku, po raz wtóry zaś już jako jeniec po klęsce maciejowickiej. Kolejne powstania również zapisały się w dziejach Okrzei. W czerwcu 1831 roku to tutaj przegrupowywały się polskie wojska generała Józefa Jankowskiego po przegranej bitwie pod Łysobykami (czyli obecnymi Jeziorzanami). Kolejne powstanie, czyli styczniowe przyniosło bitwę pod Okrzeją, w której 21 lutego 1863 roku starli się powstańcy dowodzeni przez pułkownika Walentego Lewandowskiego z rosyjskimi kozakami. W okolicach Woli Okrzejskiej walczyli 26 września 1863 roku powstańcy z oddziału Tytusa O’Byrna „Grzymały”.

Kolejne walki, których śladem są żołnierskie mogiły na cmentarzu w Okrzei, przyniosła wojna z bolszewikami w 1920 roku. Nie oszczędziła też parafii Okrzeja II wojna światowa. Walki z Niemcami toczyły się tu we wrześniu, a nawet w październiku 1939 roku. Wtedy też na cmentarzu w Okrzei przybyły kolejne żołnierskie groby. Następne pojawiły się w 1943 roku, gdy Niemcy rozstrzelali 8 Polaków za udział w walce zbrojnej i pomoc partyzantom. Posiada więc Okrzeja i cała okrzejska parafia bardzo bogatą historię. Śladów tej historii poszukują zaś co roku liczne grupy dorosłych i młodzieży odwiedzające muzeum w Woli Okrzejskiej oraz kopiec i kościół w Okrzei.

/Grzegorz Welik/




Św. Józefa w Siedlcach

Dla zdecydowanej liczby mieszkańców Siedlec parafia pw. Św. Józefa kojarzy się z czasami najnowszymi. Nic w tym dziwnego, skoro budowę kościoła ukończono pod koniec XX w. Cóż więc można powiedzieć o historii tak młodej parafii? Okazuje się, że można wiele, o czym świadczy chociażby obszerny opis dziejów parafii dostępny na jej internetowej stronie. Historia parafii jest znacznie dłuższa niż się powszechnie sądzi, a i dzieje miejscowości, które parafia obejmuje, także godne są pióra historyka.

Parafia pw. Św. Józefa to nie tylko Siedlce. To również Purzec, Żytnia i Strzała. Ta ostatnia wieś już 500 lat temu wchodziła w skład dóbr siedleckich, w dodatku była siedzibą właścicieli Siedlec. To w tutejszym dworze w latach 60. XVII w. kasztelanowa Wodyńska przyjmowała sławnego pamiętnikarza Jana Chryzostoma Paska. Opis zabaw w Strzale trafił na strony pamiętników Paska, będących jednym z pomników literatury polskiej.
Bardzo ciekawe są dzieje dzielnicy, którą obejmuje parafia Św. Józefa. Chodzi o Nowe Siedlce, czyli miasto – ogród, które stworzyli w 20-leciu międzywojennym mieszkańcy Siedlec. Niebogaci przeważnie ludzie, głownie urzędnicy i inteligencja zamarzyli sobie o domkach z ogródkami i marzenie swoje wcielili w czyn, tworząc wspólnym wysiłkiem najpiękniejszą i najbardziej przyjazną dzielnicę miasta.

To właśnie z dzielnicą Nowe Siedlce wiąże się powstanie parafii Św. Józefa. Jak pisze ks. Edward Jarmoch, zaczęło się wszystko w 1931 r. Wtedy to ks. Stanisław Kobyliński, proboszcz parafii Św. Stanisława, skierował pismo do biskupa Henryka Przeździeckiego, z prośbą o erygowanie nowej parafii dla rozbudowującej się dzielnicy Nowe Siedlce. Dekretem z kwietnia 1931 r. biskup ordynariusz utworzył parafię pw. Opieki Św. Józefa. Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych umożliwiło kupno działki o powierzchni 1,5 ha z majątku Starawieś pod budowę nowego kościoła. Powstał też Komitet Budowy Kościoła. Od kwietnia 1939 r. rozpoczęto budowę kaplicy, którą ukończono po siedmiu miesiącach. Poświęcenia tymczasowej kaplicy dokonał ks. Józef Kobyliński. Pierwszym rektorem kaplicy został diecezjalny wizytator nauki religii ks. Witold Makarewicz, który pełnił ten urząd do 1941 r. Po nim administratorem parafii został ks. Józef Księżopolski. Kilkanaście dni później kaplicę zabrały niemieckie władze wojskowe na skład broni i amunicji. Latem 1944 r. podczas działań wojennych kościół został całkowicie spalony, a opiekę duszpasterską, z możliwością wyboru przez wiernych sprawowała parafia katedralna lub Św. Stanisława. Ziemię parafialną używały Siostry Albertynki, a następnie Seminarium Duchowne.

W grudniu 1946 r. biskup Ignacy Świrski podzielił parafię Św. Józefa na dwie części, przyłączając je do parafii katedralnej i Św. Stanisława. Po nieudanych próbach reaktywowania parafii w 1948 r. stan taki trwał przez następne dziesięciolecie. Niezrażony trudnościami biskup ordynariusz w seirpniu 1958 r. przystąpił do reaktywowania parafii i mianował ks. Edwarda Domańskiego jej administratorem. Władza ludowa nie uznała jednak prawnego nabycia działki parafialnej i zabrała ją na Skarb Państwa. W takiej sytuacji ponownie opiekę duszpasterską nad wiernymi przejęły istniejące w Siedlcach parafie. Dopiero 6 października 1983 r. odbyło się posiedzenie komisji pod przewodnictwem biskupa Jana Mazura, która przeprowadziła wizję lokalną w terenie, w wyniku czego erygowano parafię pw. Św. Józefa 19 grudnia 1983 r., ale z mocą obowiązywania od 1 stycznia roku następnego. Proboszczem nowej parafii został ks. prałat dr Leon Balicki.

Lokalizacja budowy nowej świątyni była inna niż ta z 1938 r. Władze miasta przekazały plac przy ul Marchlewskiego, czyli obecnej Sokołowskiej. Postawiono tam tymczasowo wiatę, a następnie rozpoczęto budowę kaplicy, a potem okazałego kościoła.

Z czasów przedwojennej parafii nie zachowały się materialne ślady, w każdym razie jeśli chodzi o budowle. Coś się jednak zachowało. Chodzi o wytworzone w parafii Św. Józefa księgi metrykalne, urodzeń, małżeństw i zgonów z lat 1932 – 1945. Przechowuje je Urząd Stanu Cywilnego w Siedlcach.

/Grzegorz Welik/



[jk]

Konferencje Kół Naukowych UPH

17 maja i 20 maja Koła Naukowe na Wydziale Nauk Ścisłych UPH organizują dwie interesujące konferencje więcej

V ogólnopolska Konferencja interdyscyplinarna WZI

20 maja Koło Naukowe Programistów GEEK wraz z Kołem Naukowym Studentów Matematyki GRAF przy UPH w Siedlcach organizują konferencję
zobacz wszystkie