Na antenie

DZIEŃ DOBRY PODLASIE

Najszybsze informacje, relacje, komentarze. Mówimy o sprawach, którymi żyje region, o ludziach którzy są nam bliscy o miejscach, które znamy, o wydarzeniach, którymi żyjemy - zaprasza Marcin Jabłkowski.
zobacz wszystkie

Radiowa Niedziela

Zapraszamy na Radiową Niedzielę

2012-02-16 11:35:00
W najbliższą niedzielę, 19 lutego w ramach Radiowej Niedzieli odwiedzimy parafie: Przemienienia Pańskiego w Łukowie, Św. Anny w Radzyniu Podlaskim, Św. Stanisława BM w Siedlcach

Parafia Przemienienia Pańskiego w Łukowie

 Łuków - Kolegiata, Parafia Przemienienia Pańskiego. Pierwotny kościół z 1250 r., do którego zostali sprowadzeni Templariusze. Obecny kościół parafialny murowany, wybudowany w latach 1733-1762 kosztem mieszkańców miasta Łukowa i okolic oraz pomocy kasztelana Jana Jezierskiego, staraniem OO. Pijarów. Styl barokowy. Ołtarz główny z warsztatu Eliasza Hoffmana. 15 06 1997 r. ks. bp siedlecki Jan Wiktor Nowak przy kościele Przemienienia Pańskiego podniósł świątynię do godności Kościoła Kolegiackiego. Miejscowości należące do parafii: Łuków (część), Biardy, Gołaszyn do torów, Ławki, Turze Rogi.

Kościół pw. Przemieniania Pańskiego stoi w samym centrum Łukowa. Jest to najstarsza łukowska parafia, ale sam kościół liczy sobie znacznie mniej lat, wcześniej stały tu bowiem inne świątynie.
Wizyta w parafii pw. Przemienienia Pańskiego może być okazją do przypomnienia najstarszych dziejów Łukowa. Już w XII wieku był Łuków piastowskim grodem strzegącym pogranicza przed najazdami Jaćwingów, Litwinów czy Tatarów. Najstarsza wzmianka o Łukowie pochodzi  z 1233 roku, kiedy był wymieniony jako siedziba kasztelana. Pomiędzy rokiem 1250 a 1257 książę Bolesław Wstydliwy dla wzmocnienia załogi grodu sprowadził zakon Templariuszy. Spełnili oni chyba swoją rolę, bowiem dawne kroniki mówią o dwukrotnym rozgromieniu Jaćwingów w pobliżu Łukowa. Ta pograniczna rola Łukowa skończyła się wraz z zawarciem unii polsko – litewskiej. Wtedy nastąpiły bardziej pokojowe czasy dla Łukowa i Łuków te czasy wykorzystał. W 1403 roku król Władysław Jagiełlo nadał miastu prawo magdeburskie wraz z licznymi przywilejami, uzupełnione przez Kazimierza Jagiellończyka w 1445 roku ustanowieniem dwutygodniowych targów. Kolejne przywileje nadał miastu w 1505 roku król Aleksander Jagiellończyk.
Łuków stał się centrum historycznej Ziemi Łukowskiej, wchodzącej najpierw w skład województwa sandomierskiego, a później, od ostatniej ćwierci XV wieku w skład województwa lubelskiego. W okresie renesansu, w XVI wieku nastąpił pomyślny rozwój miasta. Kwitł handel, rozwijało się rzemiosło, funkcjonowała duża wytwórnia sukna. W 1526 roku Łuków otrzymał prestiżowy przywilej wystawiania swego posła na Sejm.
Po czasach świetności przyszły jednak dla Łukowa, tak jak dla całej Rzeczpospolitej, czasy upadku. Wojny kozackie, szwedzkie z połowy XVII wieku spowodowały upadek prawie wszystkich miast i miasteczek w regionie. Podupadł także Łuków, uległ zniszczeniu tutejszy zamek oraz kościół farny. Potem przyszedł wiek XVIII, dla Rzeczpospolitej niezbyt szczęśliwy, ale dla Łukowa tak. Okres Oświecenia przyniósł miastu odbudowę i ożywienie. Przyczyniły się do tego różnego rodzaju ulgi i przywileje, jakie otrzymało miasto oraz działalność zgromadzeń zakonnych - sprowadzonych w 1629 roku Bernardynów oraz w 1695 roku Pijarów. Bernardyni prowadzili do 1812 roku fabrykę sukna, a Pijarzy w latach 1701 – 1844 słynną z wysokiego poziomu nauczania szkołę. Łukowskie Kolegium działało według wskazań Komisji Edukacji Narodowej. W 1733 roku w pobliżu Kolegium powstał internat, czyli konwikt ufundowany przez pochodzącego z Ziemi Łukowskiej biskupa krakowskiego Konstantego Szaniawskiego. Szkoła w Łukowie wydała wielu sławnych i znanych ludzi, m. in. przyrodnika Krzysztofa Kluka i publicystę Franciszka Salezego Jezierskiego. W 1775 roku ustanowiono w Łukowie siedzibę kasztelanii, a następnie siedzibę sądu ziemskiego.
Znaczenie Łukowa zaczęło maleć z początkiem XIX wieku, kiedy to coraz bardziej znaczącym ośrodkiem administracyjnym stawały się Siedlce.
Będąc w Łukowie nie sposób pominąć zabytkowego popijarskiego zespołu klasztornego. Tworzą go późnobarokowy kościół pw. Przemienienia Pańskiego, zaprojektowany przez budowniczego królewskiego Antoniego Solariego, przylegające do świątyni kolegium oraz zbudowany w 1732 roku Konwikt Szaniawskich. Niegdyś dawał mieszkanie uczniom, obecnie zaś służy jako siedziba muzeum.
Grzegorz Welik




Parafia Św. Anny w Radzyniu Podlaskim


Radzyń Podlaski, parafia Św. Anny. Proboszcz: ks. Henryk Domański. Parafia erygowana w 1994 r. Kościół parafialny w budowie.

Niewiele można powiedzieć o historii parafii św. Anny w Radzyniu Podlaskim, bo historia to bardzo krótka. Mamy więc młodą parafię w mieście z wielowiekowymi tradycjami. Radzyń to bowiem szmat historii, to znakomite, znane w dawnej Rzeczpospolitej rody, to również wspaniałe, choć wymagające znacznych prac renowacyjnych zabytki. Podobne tradycje posiada niedaleki Międzyrzec Podlaski. Tyle że dzieje Międzyrzeca i okolic zbadane i opisane są bardzo dokładnie, dzięki tamtejszemu Towarzystwu Przyjaciół Nauk i jego wydawnictwu - „Rocznikowi Międzyrzeckiemu”. Z Radzyniem było pod tym względem gorzej, choć jest i było to miasto powiatowe, Międzyrzec zaś nie. Jednak w ostatnich latach sytuacja się zmieniła. Powstało bowiem Radzyńskie Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych.
Jak czytamy na stronie internetowej, Radzyńskie Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych jest organizacją pozarządową powołaną w 2004 roku w celu propagowania i rozwijania życia kulturalnego, gospodarczego, prowadzenia działalności wydawniczej oraz wspierania pożytecznych inicjatyw lokalnych. Cele to bardzo szczytne, tyle że podobne stowarzyszenia powstawały w ostatnich latach jak Polska długa i szeroka. Na szczęście radzyńskie stowarzyszenie nie poprzestało na pięknych hasłach i zamierzeniach, tylko naprawdę wcieliło je w życie. Główna aktywność Stowarzyszenia skupia się na działalności wydawniczej, popularno-naukowej i kulturalnej. Jest bowiem Stowarzyszenie wydawcą dwóch periodyków naukowych: „Wschodniego Rocznika Humanistycznego” i „Radzyńskiego Rocznika Humanistycznego”. Poza tym wydaje pozycje książkowe, zwłaszcza z zakresu nauk humanistycznych. Wydaje i z powodzeniem sprzedaje, bowiem wśród kilkunastu pozycji, które ukazały się w ostatnich latach część jest niestety już nie do kupienia, nakłady zostały bowiem wyczerpane. Dotyczy to np. biografii księcia Seweryna Czetwertyńskiego, znanego działacza ziemiańskiego.
Radzyńskie Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych organizuje sesje naukowe i popularnonaukowe, których pokłosiem są wydawnictwa, np. takie, jak „Uroczysko Baran. W kręgu zbrodni”, przynoszące informacje o jednej z największych tragedii w naszym regionie w historii najnowszej, czyli o „Podlaskim Katyniu”. Stowarzyszenie przywiązuje dużą wagę do odkrywania „Białych plam” w najnowszej historii regionu. Warto tu odnotować inicjatywę, jaką był wniosek do Wojewody Lubelskiego o przekazanie w użytkowanie na cele muzealnej izby pamięci należących do policji pomieszczeń w Radzyniu Podlaskim przy ul. Warszawskiej. Znajdują się tam piwnice po katowni Gestapo i Urzędu Bezpieczeństwa, będące świadkiem najtragiczniejszych wydarzeń z lat II wojny światowej i pierwszych lat powojennych.
Warto też odnotować pomysł kierowany do uczniów szkół ponadgimnazjalnych powiatu radzyńskiego, którzy otrzymali najlepszą średnią ocen z przedmiotów humanistycznych w roku szkolnym 2006/07. Uczniowie ci zostali uhonorowani nagrodami ufundowanymi przez Stowarzyszenie.
Wymienione tu, niektóre tylko inicjatywy radzyńskiego stowarzyszenia, świadczą o tym, że także w dzisiejszych niełatwych czasach wiele można zrobić na rzecz kultury, historii i poznawania tradycji regionu. W kilkusetletnich miastach takich jak Radzyń powstają nie tylko nowe parafie, ale też nowe inicjatywy, dzięki którym wielowiekowe dziedzictwo tej małej Ojczyzny zostanie utrwalone dla potomnych.
Grzegorz Welik



Parafia Św. Stanisława BM w Siedlcach


Siedlce, parafia Św. Stanisława BM. Pierwotny kościół wybudowany został w 1532 r. przez Stanisława Siedleckiego i tegoż roku erygowano parafię. Obecny kościół parafialny murowany, wybudowany w 1753 r., fundacji Kazimierza Czartoryskiego i jego żony Izabeli z Morsztynów, konsekrowany w 1753 r. Styl barokowy z elementami neoklasycyzmu.
Dzieje najstarszej siedleckiej parafii nie raz już były opisane. Niejedno też opracowanie zawiera informacje na temat kościoła św. Stanisława, jego architektury i dzieł sztuki, które możemy w nim podziwiać. Mniej natomiast mamy informacji o początkach siedleckiej parafii. Zbadał je w XXI w. młody siedlecki historyk Rafał Borychowski, a wyniki swoich badań opublikował w wydawanych przez Archiwum Państwowe w Siedlcach „Pracach Archiwalno – Konserwatorskich”. Warto zajrzeć do tej publikacji, żeby się dowiedzieć, jak powstawała pierwsza i przez całe wieki jedyna parafia w Siedlcach.
Fundatorem parafii był Stanisław Siedlecki, syn Daniela Gniewosza Siedleckiego. W 1530 roku Stanisław zwrócił się do biskupa krakowskiego Piotra Tomickiego z prośbą o utworzenie we wsi (bo Siedlce nie były jeszcze miastem) parafii. Dokument fundacyjny parafii wystawiony 25 kwietnia 1530 roku nie stał się jednak podstawą erekcji tej parafii. Dlatego też dwa lata później (8 kwietnia 1532 r.) Stanisław wystawił kolejny dokument fundacyjny, tym razem z pomyślnym skutkiem. W wystawionym 22 listopada 1532 roku przez biskupa Piotra Tomickiego dokumencie erekcyjnym znajduje się ten „drugi” dokument fundacyjny.
Według historyków, badających dzieje najstarszej siedleckiej parafii mogły być dwa główne problemy, które towarzyszyły jej powstaniu. To niedostateczne uposażenie przyszłej parafii oraz opór ze strony osób związanych z istniejącą już parafią w Pruszynie, do której należały także Siedlce, które obawiały się utraty części jej terytorium.
Co do spraw materialnych, to wystarczy porównać obydwa dokumenty fundacyjne. W 1530 roku Stanisław Siedlecki nadaje na rzecz przyszłego kościoła parafialnego i jego plebana trzy pola po dwie włóki każde z łąkami, sadzawkę, ogród, łowienie ryb na potrzeby plebana na dwóch jazach znajdujących się na rzekach Żytniej (dziś Muchawka) i Liwcu, wolny wyrąb drzewa na ogrzewanie domu plebana i budowę oraz wolny przemiał w młynie fundatora na własne potrzeby plebana. Natomiast w dokumencie fundacyjnym z 1532 roku fundator nie ograniczył się tylko do poprzednich nadań, lecz je poszerzył. Dodał mianowicie plac pod budowę domu plebana, wikarych i służby kościelnej, a także paramenty, czyli naczynia, szaty i inne przedmioty liturgiczne stanowiące wyposażenie kościoła i księgi liturgiczne. Dodatkowym atutem w jego rękach było wybudowanie w międzyczasie kościoła, o czym wspomina w dokumencie.
Główną jednak przeszkodę stanowiły sprzeciwy ówczesnego plebana pruszyńskiego Stanisława Brzowskiego oraz patronów tutejszego kościoła, tj. Daniela, Stanisława i Hieronima Pruszyńskich. Cała sprawa ciągnęła się prawie trzy lata. Z dokumentu erekcyjnego dowiadujemy się, że biskup krakowski Piotr Tomicki, uważając za nieuzasadnione sprzeciwy, zarówno plebana, jak i patronów kościoła pruszyńskiego, postanowił erygować parafię siedlecką.
Sprzeciwy te, z punktu widzenia proboszcza z Pruszyna były jednak uzasadnione. Kiedy weźmiemy pod uwagę, że z dziesięciu wsi należących do parafii pruszyńskiej, aż sześć weszło w skład nowo utworzonej parafii siedleckiej, wtedy zrozumiemy zdecydowany opór proboszcza i patronów parafii w Pruszynie. Wszystkie wsie, które weszły w skład parafii siedleckiej należały do Stanisława Siedleckiego. Były to: Siedlce, Golice, Topórek, Grabianów, Ujrzanów, Żabokliki. Wynika stąd jasno, że utworzenie parafii miało na celu nie tylko podniesienie prestiżu fundatora, lecz także scementowanie jego własności. W Pruszynie jeszcze przez dłuższy czas nie pogodzono się z faktem powstania parafii w Siedlcach. Świadczy o tym fakt, że jeszcze w 1534 roku pleban pruszyński Jan Brzowski starał się podważyć erekcję parafii siedleckiej.
    Jednak to biskup miał pełnię władzy w swojej diecezji i on podjął decyzję. Zanim jednak zdecydował się na utworzenie parafii w Siedlcach, posłał komisję dla zbadania warunków założenia nowej parafii. W skład komisji weszli: Maciej – opat klasztoru benedyktyńskiego w Sieciechowie oraz Adam – pleban z Trzebieszowa. Komisja zapoznała się na miejscu z zeznaniami zaprzysiężonych świadków. Interesowało ją położenie geograficzne wsi, stan dróg wiodących do parafii w Pruszynie, a także kwestie związane z opieką duszpasterską ludności na tym terenie. Wizyta dostojnych mężów wypadła dla Siedlec korzystnie i parafię we wsi utworzono. Niedługo jednak była ona wiejską parafią, bo już w 1547 roku Stanisław Siedlecki wystarał się u króla o lokację miasta Siedlce.
Grzegorz Welik


[jk]

OHP CAMP - Wojewódzki Turniej Piłki Nożnej

22 maja na stadionie miejskim w Siedlcach zostanie rozegrany turniej drużyn OHP w piłce nożnej więcej

Konferencje Kół Naukowych UPH

17 maja i 20 maja Koła Naukowe na Wydziale Nauk Ścisłych UPH organizują dwie interesujące konferencje więcej
zobacz wszystkie