Na antenie

RADIORANEK WT. ŚR.

Zgadywanki muzyczne na dobry początek dnia. Zaprasza Ewa Pasternak.
zobacz wszystkie

Radiowa Niedziela

Zapraszamy na Radiową Niedzielę

2011-06-27 13:49:23
W najbliższą niedzielę, 3 lipca w ramach Radiowej Niedzieli odwiedzimy parafie: Św. Andrzeja Boboli w Gąsiorach, NMP Wspomożycielki Wiernych w Borkach.

Parafia Św. Andrzeja Boboli w Gąsiorach


Gąsiory 28, 21-307 Ulan Majorat
Proboszcz
tel: (83) 351-91-09
Wizytacja kanoniczna:    2005 - Biskup Ordynariusz Zbigniew Kiernikowski
Księgi metrykalne    od 1938 r.
Rys Historyczny
Parafia erygowana w 1938 r. Pierwotny kościół drewniany, wybudowany w latach 1940-1941, bez wyraźnych cech stylowych. Obecny kościół parafialny murowany, wybudowany w latach 1997-2001 staraniem ks. Sylwestra Borkowskiego, poświęcony 2 września 2001 roku przez ks. Bp Henryka Tomasika. Styl współczesny. Księgi metrykalne od 1938 r. Kronika parafialna od 1939 r.

Księża pochodzący z parafii
Konstanty Goławski
Kazimierz Rzymowski SDB
Tadeusz Niewęgłowski
Adam Szczygielski
Jan Niewęgłowski
Stanisław Grochowski
Stanisław Stachol
Andrzej Sulej

Siostry zakonne pochodzące z parafii
Sabina Dąbrowska
Maria Borkowska
Beata Karwowska


Gąsiory, parafia Św. Andrzeja Boboli. Parafia erygowana w 1938 r. Pierwotny kościół drewniany, wybudowany w latach 1940-1941, bez wyraźnych cech stylowych. Obecny kościół parafialny murowany, wybudowany w latach 1997-2001. Miejscowości należące do parafii: Gąsiory, Główne, Jaski, Kępki, Paskudy, Rzymy-Rzymki, Zakrzew, Żyłki - część.


Jeżeli metrykę parafii w Gąsiorach porównamy do wieku innych parafii z okolic Radzynia Podlaskiego, to jawi się nam ona niczym małe dziecko. Nie ma bowiem parafia w Gąsiorach jeszcze nawet 100 lat, co przy kilkusetletnich parafiach z okolic jest zaprawdę bardzo młodym wiekiem. Nie znaczy to jednak, ze skoro parafia jest młoda, to i tworzące ją miejscowości nie należą do wiekowych. Nic bardziej mylnego. 500 lat tradycji wsi Gąsiory to liczba imponująca, ale mniejsza od wieku niektórych wsi tworzących obecną parafię.
O Gąsiorach i pozostałych miejscowościach należących do parafii wiemy sporo. Może to trochę dziwić, bowiem wiele podlaskich miast nie może się doczekać przyzwoitych opracowań na swój temat, a tu mamy wieś, która nawet nie jest siedzibą gminy. Tymczasem wstukujemy w przeglądarce internetowej hasło „Gąsiory” i mamy dużo informacji na temat tej miejscowości. Jest to możliwe dzięki pracy Krzysztofa Czubaszka, który nie dość, że napisał książkę o dziejach parafii Ulan, to jeszcze wyniki swoich badań wprowadził do sieci. Według ustaleń Krzysztofa Czubaszka Gąsiory wyłoniły się z nieistniejącej już obecnie wsi Domanin jako jej dział. Początku tego procesu można się dopatrywać w pierwszej połowie XV wieku, jednak pewne informacje na temat Gąsiorów pochodzą dopiero z początku XVI wieku. Nazwa tego zaścianka wzięła się od przydomka, który nosili jego właściciele. W XVII-wiecznych dokumentach występuje np. Paweł Domański Gąsiorek. Aż do połowy XIX wieku nazwa osady występowała najczęściej łącznie z nazwą wsi macierzystej, jako Domanin-Gąsiory, co podkreślało status zaścianka.
W historii wsi, która w dawnych wiekach należała do parafii w Ulanie, znajdujemy wiele szlacheckich nazwisk. Wśród nich często pojawiają się Rolowie i Domańscy, nazwiska znane w dawnej Ziemi Łukowskiej.
W historii Polski zapisały się Gąsiory i mieszkańcy wsi udziałem w powstaniu styczniowym. To tutaj ukrywali się powstańcy z oddziału księdza Stanisława Brzóski. Za pomoc powstańcom wieś Gąsiory kilkukrotnie była karana kontrybucją nakładaną przez carskie władze. Z ostatnim generałem i kapelanem powstania styczniowego związana jest również wieś Kępki. Tutaj właśnie dochodził do zdrowia chory na tyfus ksiądz Brzóska, otoczony opieką mieszkańców.
Bazą powstańczego oddziału księdza Brzóski były też Rzymy-Rzymki. Za pomoc powstańcom oraz bezpośredni udział w powstaniu przyszło mieszkańcom tego zaścianka zapłacić wysoką cenę. Kazimierz Krasuski za powiązania z ks. Brzóską powędrował na Syberię, podobny los spotkał sołtysa wsi Franciszka Krasuskiego. Za przynależność do oddziału księdza Brzóski popędzono też na Sybir ojca siedmiorga dzieci Józefa Niewęgłowskiego, a Jan Ludkowski za pomoc powstańcom trafił za kraty.
Na początku XIX wieku Gąsiory liczyły 175 mieszkańców, a administracyjnie należały do gminy Domanin. W 1859 roku przynależność administracyjna została zmieniona, a Gąsiory, które liczyły już 231 mieszkańców weszły w skład gminy Skrzyszew. Siedziba tej gminy mieściła się jednak nie w Skrzyszewie, a w Gąsiorach.
Po raz kolejny historia przypomniała sobie o Gąsiorach w czasie I wojny światowej. W drugiej dekadzie sierpnia 1915 roku walczyły w tych okolicach wojska austro-węgierskie z Rosjanami. Bili się też tutaj polscy legioniści. Walki te opisał we wspomnieniach znany pisarz Władysław Orkan.
Odzyskanie przez Polskę niepodległości przyniosło kolejne zmiany na administracyjnej mapie kraju. W 1927 roku Gąsiory znalazły się w gminie Ulan. 11 lat później, w 1938 roku erygowania została w Gąsiorach filia duszpasterska pw. Św. Andrzeja Boboli, pełniąca funkcję parafii. Objęła swym zasięgiem wsie Gąsiory i Zakrzew. Jej twórcą i budowniczym pierwszego, drewnianego kościoła był ks. Piotr Filipowicz. Po nim nastąpił ks. Stanisław Karwowski, który wybudował m. in. plebanię. Kolejnym duszpasterzem był ks. Józef Odziemczyk, wieloletni proboszcz, cieszący się dużym szacunkiem parafian.
W 1946 roku na prośbę mieszkańców wsi Rzymki, Kępki, Żyłki i Paskudy z parafii Ulan oraz Jaski, Główne i folwarku Kostunin z parafii Radzyń biskup siedlecki przyłączył te miejscowości do kościoła w Gąsiorach. Później jednak część mieszkańców wsi oderwanych od Ulana zapragnęła powrotu do wcześniejszych porządków. Perypetie trwały kilkanaście lat. W wyniku przeprowadzonych konsultacji część mieszkańców Rzymek, Kępek, Żyłek i Paskud powróciła do parafii ulańskiej, reszta zaś pozostała przy Gąsiorach. Taki stan zaczął obowiązywać od listopada 1957 r. Przynoszą też dzieje parafii Gąsiory przykłady zgodnego działania. Efektem takiego działania jest wybudowanie nowego kościoła, dokonane w latach 1997-2001. Parafianie włożyli w tę budowę wiele pracy, nie mówiąc o zaangażowaniu finansowym.
Grzegorz Welik




Parafia NMP Wspomożycielki Wiernych w Borkach


Spółdzielcza 5, 21-345 Borki Radzyńskie
Proboszcz
tel: (81) 857-42-06
Dekanat radzyński
Liczba wiernych 2 135
Inne wyznania 3
Odpusty: NMP Wspomożycielki Wiernych, Narodzenia NMP
Wizytacja kanoniczna:    2005 - Biskup Ordynariusz Zbigniew Kiernikowski
Księgi metrykalne od 1946 r.
Rys Historyczny
Parafia erygowana w 1945 r. Kościół parafialny, murowany, wybudowany w 1958 r. Konsekrowany w 1970 r. przez Bpa Jana Mazura. Styl eklektyczny. Księgi metrykalne od 1946 r.

Księża pochodzący z parafii
Stanisław Ryszkowski
Ryszard Wieczorek

Bracia zakonni pochodzący z prafii
Waldemar Pawelec

Siostry zakonne pochodzące z parafii
Albertyna Paszkowska
Zofia Kalicka
Halina Stefaniuk


Borki, parafia NMP Wspomożycielki Wiernych. Parafia erygowana w 1945 r. Kościół parafialny, murowany, wybudowany w 1958 r. Styl eklektyczny. Miejscowości należące do parafii: Borki, Maruszewiec, Pasmugi, Stara Wieś, Sitno-część, Tchórzew - część wsi i kolonia, Wrzosów.

Borki leżą mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Radzyniem Podlaskim a Kockiem. Drogi, z której widać okazałe stawy, które znajdują się na zachód od szosy. Stawy i zbiorniki to nie jedyna woda związana z Borkami. To przede wszystkim Bystrzyca, łącząca się pod Tchórzewem z Tyśmienicą. Gdzie zaś woda, tam i ryby. Te żyjące w stawach podbierają ludziom długonogie czaple, na te rzeczne nie brakuje amatorów z wędkami. Czaple m. in. chroni rezerwat faunistyczny „Czapliniec” utworzony w leśnym kompleksie w pobliżu Sitna.
Położenie miejscowości i całej gminy Borki przy ważnej trasie nie zawsze odbijało się korzystnie na dziejach miejscowości. Takie położenie ma swoje plusy w czasie pokoju, natomiast podczas wojennych zawieruch może przynieść mieszkańcom wiele utrapień. Bo to pochody wojsk, przemarsze, rekwizycje, a nawet bezpośrednie ataki, jak to było 8 września 1939 roku, gdy niemieckie samoloty zrzuciły w Borkach bomby, czego skutkiem było spalenie całej wsi.
W czasie wojny nie było w Borkach parafii, powstała bowiem tuż po wojnie, erygowana w 1945 roku. Jeszcze później wybudowano kościół. Należy więc parafia Najświętszej Marii Panny Wspomożycielki Wiernych do tych młodszych w diecezji siedleckiej, co nie znaczy, że Borki należą do najmłodszych miejscowości. Wieś nie trafiała co prawda zbyt często na karty historii, ale to chyba szczęście dla mieszkańców. Bowiem w przypadku naszego regionu trafianie na karty historii oznaczało przeważnie wojny, powstania, pacyfikacje, czyli wydarzenia najmniej pożądane przez zwykłych ludzi, którzy chcą żyć i pracować w spokoju.
Studiując historię regionu można stwierdzić, że w Borkach nie mieszkali tacy zwykli, spokojni ludzie. Mieszkali tu ludzie niepokorni, którzy potrafili walczyć o swoje prawa już półtora wieku temu. Właśnie w Borkach odnotowano zbiorowe wystąpienia chłopów przeciw pańszczyźnie w kwietniu 1861 roku. Trwały one kilka dni, a były skierowane przeciw zarządcom dóbr międzyrzeckich, do których Borki wówczas należały. Mieszkańcy wsi przypomnieli o sobie kilkadziesiąt lat później, gdy pańszczyzny już nie było, ale robotnikom rolnym nie żyło się najlepiej. Kroniki odnotowały wystąpienia chłopów w burzliwych latach rewolucji 1905 roku. Nie należy jej oczywiście mylić z rewolucją bolszewicką 12 lat później. Tamta rewolucja miała zupełnie inny charakter.
Prawdopodobnie te wystąpienia i inne wspólne działania przyczyniły się do rozwoju ruchu ludowego w Borkach, który nastąpił w 20-leciu międzywojennym, a którego tradycje kontynuowane są i obecnie. Jednak nie tylko chłopi zapisali się w dziejach wsi Borki. Borki to były także dobra ziemskie pozostające przez kilka wieków w rękach rodzin Czerskich i Jaźwińskich.
Do tej pierwszej rodziny majątek należał pod koniec XVIII wieku wraz z pobliską Wolą Osowińską i Przytocznem. Kiedy w 1815 roku zmarł Tadeusz Czerski, dobra podzielono między rodzeństwo: Ferdynand Czerski otrzymał Borki, a Filipina z Czerskich Jaźwińska ze swoim mężem Ignacym otrzymała Wolę Osowińską. Prawdopodobnie w tym okresie został wzniesiony w Borkach murowany dwór, otoczony w późniejszym czasie regularnym ogrodem o charakterze spacerowo – użytkowym oraz murowane budynki mieszkalne dla służby, z których jeden zachował się do dziś. Po bezpotomnej śmierci Ferdynanda Czerskiego w 1838 roku  Borki odziedziczył jego siostrzeniec – Walenty Jaźwiński z Woli Osowińskiej. Od tego czasu, przez ponad 20 lat, Borki i Wola Osowińska pozostawały w rękach jednego gospodarza. Po Walentym Jażwińskim w 1861 r. majątek objęły jego dzieci : Wacław, Aniela, Maria, Gabriela, Józefa, Zygmunt i Karol Jaźwińscy. Po spłaceniu rodzeństwa gospodarstwo przejął Zygmunt Jaźwiński wraz z żoną Marią z Jezierskich.  Oni to rozbudowali dwór przekształcając go w rezydencję pałacową, zmienili również założenia ogrodowe w ogród krajobrazowy i założyli rozległe stawy rybne. W roku 1894 wybudowany został murowany młyn wodny oraz dom młynarza. Wzdłuż drogi biegnącej od młyna na wschód, równolegle do rzeki Bystrzyca, powstały budynki mieszkalne. Od 1900 roku dobra zostały powiększone o folwark w Starej Wsi. Do 1944 roku ostatnimi właścicielami Bork byli Maria z Jezierskich Jaźwińska, wdowa po Zygmuncie oraz ich trzej synowie:  Konstanty, Tadeusz i Zygmunt. Wszyscy mieszkali we dworze borkowskim aż do 1939 roku, a opuścili go po wkroczeniu wojsk radzieckich do Polski.
O ziemiańskiej przeszłości wsi przypomina pałac i otaczające go resztki parku. Resztki, bowiem znaczną część parku zniszczyli Niemcy podczas II wojny światowej.
Grzegorz Welik

Konferencje Kół Naukowych UPH

17 maja i 20 maja Koła Naukowe na Wydziale Nauk Ścisłych UPH organizują dwie interesujące konferencje więcej

V ogólnopolska Konferencja interdyscyplinarna WZI

20 maja Koło Naukowe Programistów GEEK wraz z Kołem Naukowym Studentów Matematyki GRAF przy UPH w Siedlcach organizują konferencję
zobacz wszystkie